Khổng Tử luận bàn cách đối xử với mọi người



Khổng Tử đã chỉ ra lòng “Nhân” là một loại lý tưởng chính trị của xã hội, và cũng là một loại nguyên tắc về đạo đức luân lý. Nội dung của “Nhân” nhấn mạnh đến sự quan tâm và yêu thương người khác. Từ đạo lý về tư tưởng “Nhân ái”, ông đã đề xướng lòng trung thành và tha thứ. Tư tưởng “trung-thứ” của Khổng Tử đã hình thành những đức tính đẹp đẽ truyền thống của dân tộc Trung Hoa như tính thành thật, không dối trá, nhẫn nại, khoan dung, và dùng Thiện tâm đối với người. Nó có ảnh hưởng sâu rộng, và vẫn còn mang một ý nghĩa giáo dục rất thâm sâu trong xã hội ngày nay.

Dùng lòng chân thành làm căn bản

Có một lần, Khổng Tử và các học trò của ông bàn luận về cách đối xử với người.

Tử Lộ nói: “Nếu người khác dùng thiện ý đối xử với con, con cũng đối xử tốt với họ; nếu họ đối xử không tốt với con, con cũng sẽ không tốt với họ.”

Khổng Tử phê bình cách này: “Đây là cách làm của những người không có đạo đức lễ nghĩa.”

Tử Cống nói: “Nếu người khác dùng thiện ý đối xử với con, con sẽ đáp lại tốt với họ; Nếu họ không đối xử tốt với con, con sẽ chỉ dẫn cho họ theo hướng thiện.”

Khổng Tử bình luận cách này: “Đây là cách nên làm giữa những người bạn”.

Nhan Tử nói: “Nếu người khác dùng thiện ý đối xử với con, con cũng đối xử tốt với họ; Nếu người khác không đối xử tốt với con, con vẫn dùng thiện ý đối tốt với họ, và chỉ dẫn họ theo hướng thiện.”

Khổng Tử bình luận cách này: “Đây là cách nên làm giữa thân nhân. Nếu các con có thể mở rộng tư tưởng và đối xử với tất cả mọi người trong thiên hạ bằng lòng chân thành, thì mới thực sự là dùng thiện tâm để đối xử với người!”

Dùng nhân nghĩa để đối xử với người

Nhan Tử đã hỏi thầy Khổng Tử rằng: “Thưa, con muốn đối xử với người bằng lòng “nhân từ”, thì phải làm thế nào mới có thể đạt được như vậy? Con hy vọng chính mình có thể đối xử với mọi người đồng đều cho dù họ nghèo nàn hay giàu có; bản thân không có ý biểu lộ mình dũng cảm đến mấy nhưng lại có sự uy nghiêm; chỉ giao du với những nhân sĩ có chí hướng, và suốt đời không có hoạn nạn, thưa Thầy, như vậy có được không?”

Khổng Tử trả lời: “Muốn đạt đến mức đối xử với người bằng lòng nhân từ, trước hết phải làm được chuyện tu sửa bản thân mình, không ngừng nâng cao sự tu dưỡng đạo đức của chính mình đồng thời nâng cao cả cảnh giới tư tưởng. Những lời nói vừa qua của con cũng khá tốt, lúc nghèo nàn hay giàu có cũng như nhau, thì con có thể biết được mình đầy đủ mà không chạy theo những thứ ham muốn dục vọng. Khi ở chỗ cao quý hay thấp hèn cũng như nhau, thì con có thể luôn luôn khiêm nhường mà lại có lễ nghiã. Không có ý biểu lộ bản thân dũng cảm đến mấy mà lại có sự uy nghiêm, thì con có thể cung kính đối xử với người mà không bị sai lầm đối với họ. Giao thiệp với những nhân sĩ có chí hướng, suốt đời không có hoạn nạn, thì con có thể cẩn thận lựa chọn bạn bè, lựa chọn những lời cần nói và những việc cần làm. Đây là chí hướng rất to lớn!”

Đạo lý chính trị

Tề Cao Đình đến hỏi Khổng Tử rằng: “Thưa Ngài, tôi không quản ngại núi cao xa xôi cách trở, áo quần sờn rách mà mang lễ vật đến bái kiến Ngài, trong lòng thật sự có thành ý, kính mong Ngài chỉ dạy cho cách giúp vua cai trị quốc gia.”

Khổng Tử nói: “Hãy giữ vững những nguyên tắc về đạo lý chân chánh, cho dù có phải mạo phạm đến quân vương, cũng không thể buông bỏ những nguyên tắc về chánh đạo. Bầy tôi thờ vua, kỳ thực không phải vì vua mà làm, mà chỉ vì quốc gia và dân chúng ở dưới vua mà làm, làm vì nước vì dân. Rốt cuộc là vì thực hành sự nhân nghiã, mà phụ trợ quân vương thi hành nền chính trị nhân từ. Khi đối xử với bất cứ người nào, không nên có lòng chán chường, mà phải dùng lòng chân thành đối xử với nhau. Lời nói và hành vi của bản thân, trước tiên, phải kiên trì tuân theo đạo nghiã; khi biết được người quân tử, nên cố gắng tiến cử họ; hễ phát hiện kẻ tiểu nhân thì nên làm cho họ rời xa quân vương; bỏ đi lòng tà ác của mình mà chân thành dựa theo lễ nghiã đối xử với vua. Làm việc cần phải bén nhạy và cẩn thận trong lời nói lẫn hành động, chiếu theo lễ nghĩa mà tu dưỡng bản thân mình, và làm cho thiên hạ cũng theo hướng lễ nghĩa. Được như vậy, thì sẽ giống như anh em của hoàng thượng cho dù bản thân có ngàn dặm cách xa vua. Nếu chỉ nói mà không làm, hay hành vi không cần mẫn, lại không dựa theo lễ nghĩa đối xử với mọi người thì cho dù ở cạnh bên vua cũng e rằng không làm nên chuyện gì cả.”

Khổng Tử còn nói, khi đối xử với mọi người phải từ cái đạo lý làm người mà nói. Mục đích không phải là đối xử với mọi người cho tốt, mà chính là để nâng cao cảnh giới của chính bản thân mình. Khổng Tử xem Lễ, Nghĩa, Tốn (khiêm tốn), và Tín là những phẩm chất mà người quân tử phải mang theo. Người quân tử thông qua việc kiểm điểm bản thân mà có thể nhận thức được lòng nhân từ, rồi giữ nhân từ trong lòng mình mà đối xử với người khác bằng sự khoan dung, và thực hành điều nhân nghĩa. Bất cứ lúc nào cũng nêu cao tiêu chuẩn đạo đức mà làm thành những nguyên tắc đối xử ở đời của con người; giữ vững tấm lòng trong sạch mà thiện hoá người khác, và trân quý sinh mệnh, phú quý không thể làm mê loạn tư tưởng của họ, nghèo nàn cũng không thể sửa đổi hành vi phẩm chất thường ngày của họ, uy vũ cũng không thể khuất phục ý chí của họ, như vậy mới làm một người chính nhân quân tử.

<<<<<<<<<<<<<<<<<<<<…>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>

Confucius pointed out that kindness is both a political ideology and a moral standard. Kindness stresses caring for others and promotes the idea of loyalty and forgiveness. Such an ideology has a profound impact on the Chinese traditional virtues of honesty, forbearance and kindness. It still has deep meaning in today's society.

Sincerity is the foremost foundation

One time when Confucius was discussing the ways of treating others with his students, Zilu said, "If others treat me with kindness, I will be kind to them in return; If they are not kind to me, I will not be kind to them either."

Confucius commented, "This is the way of immoral people."

Zigong said, "If others treat me with kindness, I will return kindness to them; If they are not kind to me, I will guide them to kindness."

Confucius commented, "This is the way between friends."

Yanzi said, "If others treat me with kindness, I will be kind to them in return; If they are not kind to me, I will also be kind to them and guide them to kindness."

Confucius commented, "This is the way between family and relatives. If you can expand the idea and treat all people in the world with sincerity, it will true kindness!"

Treat others with kindness

Yanzi asked Confucius, "How can I achieve the goal of treating others with kindness? I wish I could achieve treating others the same regardless if they are poor or rich; be courageous without showing off my bravery; be friends only with people who have noble goals and avoid hardship throughout my life. Is this correct?"

Confucius said, "To be kind, one needs to cultivate himself and constantly improve his morality. What you said is good. Behaving the same whether they are rich or poor, you will be content and won't be driven by desire. Behaving the same no matter if you are in a high position or just among the general populous, you will always be humble and polite. Being courageous without showing off bravery, you will treat people with respect. Being friends with people who have noble goals and avoiding hardship throughout life, you can choose your friends, you words and actions with caution. This is a very good goal!"

The way of governing

Qi Gaoting asked Confucius, "I traveled a long distance and went through hardships, wearing worn out clothes and bearing gifts for you, I came in the hope that you can teach me the way of assisting the emperor to govern the country."

Confucius said, "Insist on righteousness and principles. Even if it means offending the emperor, you cannot give up righteousness and principles. Assisting the emperor doesn't mean doing things for the emperor, but rather doing things for the country and its people under the emperor. It boils down to doing righteous things and assisting the emperor to promote kindness. You need to treat everyone with sincerity. You need to set a good example and insist on righteousness. Recommend capable people to the emperor while making vicious people go away; rid yourself of your evil side and get along with the emperor according to the code and rules. You need to be sharp and yet cautious with your words and deeds; cultivate yourself and guide your people to kindness. If you can do this, you can be like a brother to the emperor even if you are thousands of miles away from him. Otherwise, you cannot make it even if you stay right next to him."

Confucius said that one needs to cultivate oneself in order to treat others well. Treating others is not the goal, but improving oneself to a higher level is. Confucius took loyalty, respect, humility and reliability as the prerequisites for being a noble man. A noble man can reach "kindness" through self-criticism and treating others with kindness and forbearance. A noble man will uphold high morality no matter what the situation is and will keep his heart pure, treat others kindly and cherish life. Be they rich or poor, he will not be moved. Power and coercion cannot make him yield.

Advertisements

16 thoughts on “Khổng Tử luận bàn cách đối xử với mọi người

  1. phần yahoo ở nhà đang bị lỗi sao đó, vào được vài giây là bị hiện thông báo "don't send…" :whistle:

  2. hihihi…bác xoá phần mềm yahoo đấy đi rùi tải cái khác về xem sao…nãy giờ em chạy qua chạy lại thế này mỏi hết cả chân…

  3. bác có dùng skype không? cho nick đi em add vào rùi 8….cho đỡ buồn…tối nay nhà vắng tanh….

  4. hihihihi…rừng mơ mà kể vô…phải là phía trước có người yêu đợi thì em còn cố lê bước…..:D

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s