Mạc Đăng Dung và cuộc đảo chính cung đình



Vào những thập niên đầu thế kỷ XVI, Thăng Long chứng kiến một sự kiện trọng đại: Cuộc đảo chính cung đình do Mạc Đăng Dung tiến hành nhằm lật đổ vương triều Lê sơ, đưa họ Mạc lên ngôi báu.

Mạc Đăng Dung sinh năm Quý Mão, niên hiệu Hồng Đức thứ 14 (1483), quê ở làng Cổ Trai, huyện Nghi Dương (nay thuộc Thành phố Hải Phòng). Tổ 7 đời của Mạc Đăng Dung là Mạc Đĩnh Chi, Trạng nguyên đời Trần. Thuở trẻ, ông theo học với người thầy họ Lê, được thầy thương yêu, gả con gái cho. Nhà nghèo, nhưng ông có sức khỏe, có chí lớn, thường đi đấu vật, thi lấy giải về sống qua ngày và làm nghề đánh cá mưu sinh.

Dưới thời vua Lê Uy Mục (1505-1509) tuyển dụng võ, ông dự thi môn đấu vật, trúng Đô lực sĩ xuất thân, được sung vào Đô túc vệ, giữ việc cầm dù theo xe vua, sau được thăng chức Đô chỉ huy sứ vệ Thiên Vũ. Năm Hồng Thuận thứ 3 (1511), tiến phong tước Vũ Xuyên bá.

Năm 1516, Mạc Đăng Dung được cử giữ chức Trấn thủ Sơn Nam, gia phong Phó tướng Tả đô đốc.

Năm 1518, Mạc Đăng Dung được thăng tước Vũ Xuyên hầu, được cử ra Trấn thủ Hải Dương. Tại đây, ông thu thập hương binh, chỉnh đốn đội ngũ, quân số ngày thêm nhiều.

Năm 1520, Mạc Đăng Dung bàn mưu với người thông gia là Thượng thư bộ Lễ Phạm Gia Mô, tính kế nắm trọn binh quyền. Vua Lê Chiêu Tông trúng kế, cho Mạc Đăng Dung chức Tiết chế các doanh thủy lục quân 13 đạo. “Thế là tất cả binh mã tinh nhuệ trong thiên hạ, đều thuộc quyền Đăng Dung” (Lê Quý Đôn: Đại Việt thông sử).

Năm 1521, Mạc Đăng Dung tự phong lên tước Nhân quốc công, vẫn giữ chức Tiết chế các doanh thủy lục quân 13 đạo.

Sau khi Mạc Đăng Dung một mình giữ binh quyền, từng bình được nhiều giặc lớn, uy quyền ngày càng thịnh, mà đạo quân của vua Lê Chiêu Tông thì yếu ớt, lòng người trong nước ai cũng hướng đề Đăng Dung. Những người thân của ông đều giữ các chức quan trọng trong triều đình. Vì thế, Mạc Đăng Dung không cần giữ gìn, e dè gì nữa. Khi ông đi đường bộ, thì dùng lọng phượng bông vàng; khi đi đường thủy, thì dùng thuyền rồng dây lụa. Tự do ra vào nơi cung cấm không hề nể sợ. Ông lại tự tiện giết hết những người tâm phúc của vua là bọn thị vệ Nguyễn Cấu, đô lực sĩ Minh Sơn bá Nguyễn Thọ và Đàm Cử.

Trước sự bức bách ấy, đêm 23 tháng 7 năm Quang Thuận thứ 7 (1522), vua Lê Chiêu Tông cùng với mấy người thân tín bỏ chạy khỏi kinh thành ra đi, tới Mông Sơn, huyện Minh Nghĩa, trấn Sơn Tây (nay là huyện Tùng Thiện – thị xã Sơn Tây).

Ngày hôm sau, Mạc Đăng Dung mới biết, một mặt ông sai quân ngăn chặn các ngả đường trọng yếu, rồi dựng cờ điểm binh đuổi bắt vua, mặt khác lập Hoàng Đệ Xuân lên làm vua thay Chiêu Tông.

Năm 1525, Mạc Đăng Dung bắt được vua Chiêu Tông ở động An Nhân, núi Cai Trĩ, châu Lang Chánh – Thanh Hoa, đưa về kinh sư. Cuối năm 1526, Mạc Đăng Dung sai Phạm Kim Bảng bí mật giết vua Chiêu Tông tại phường Đông Hà, kinh thành Thăng Long.

Đầu năm 1527, Mạc Đăng Dung tự thăng lên tước Thái sư An Hưng vương, gia cửu tích. Vua Lê Cung Hoàng (Hoàng Đệ Xuân) thấy quyền thế của họ Mạc lớn quá, muốn lấy lòng Đăng Dung nên sai Tùy Dương hầu Vũ Hữu, Lan Xuyên bá Phan Đình Tá, và Trung sứ Đỗ Hữu Đễ cầm cờ tiết, đem kim sách, áo mũ thêu rồng đen, đai dát ngọc, kiệu tía, quạt vẽ, và lọng tía, đến Cổ Trai tuyên mệnh vua, ban cho Đăng Dung.

Tháng 5, Mạc Đăng Dung từ Cổ Trai tới kinh bái yết vua Cung Hoàng, rồi từ cửa Đông Hoa ra cửa Đại Hưng trở về Cổ Trai.

Ngày 15 tháng 6 năm Đinh Hợi (1527), Mạc Đăng Dung ép vua Lê Cung Hoàng nhường ngôi cho mình. Sử cũ chép cảnh lên ngôi của Mạc Đăng Dung tại kinh thành Thăng Long hôm ấy như sau: “Bây giờ ban thứ trăm quan đã yên chỗ, nhưng chưa có tờ chiếu nhường ngôi. Đăng Dung hạ lệnh cho Lại bộ thượng thư Trương Phu Duyệt đứng thảo. Nhưng Phu Duyệt quắc mắt, mắng Đăng Dung: “Thế nghĩa là gì!”. Đăng Dung bèn sai Đông các đại học sĩ Nguyễn Văn Thái phải làm cho xong tờ chiếu. Đăng Dung bèn sai tuyên đọc lời chiếu rồi xưng hoàng đế, đổi năm này (Đinh Hợi – 1527) làm năm Minh Đức thứ 1” (Cương mục, tập II. Sđd, tr. 98).

Mạc Đăng Dung từ làng Cổ Trai vào đóng tại thành Thăng Long, đặt Hải Dương làm Dương Kinh. Từ tổ 7 đời là Mạc Đĩnh Chi đến cha là Mạc Hịch đều truy tôn làm đế và hậu. Lập con là Đăng Doanh làm Thái tử, phong em trai Mạc Quyết làm Tán vương, em trai Mạc Đốc làm Tư vương, em gái là Mạc Thị Ngọc Huệ làm công chúa…

Năm 1528, Bích Khê hầu Lê Công Uyên bèn mưu bàn với Nguyễn Ngã, Nguyễn Thọ Trường cùng dấy quân chống Mạc Đăng Dung. Họ tấn công vào cửa Chu Tước, kinh thành Thăng Long nhưng không được, phải chạy vào Thanh Hoá. Sau Lê Công Uyên bị Lê Thiệu, người châu Thúy Đả (Thanh Hóa) giết chết, do đó các tướng cũng đều tan vỡ.

Bấy giờ trong kinh thành Thăng Long và ngoài các trấn, lòng dân đều hoang mang. Mạc Đăng Dung sợ lòng người tưởng nhớ nhà Lê cũ, sinh ra biến cố, nên phàm việc đều noi theo chế độ triều Lê. Từ đó, kinh thành Thăng Long mới dần dần yên ổn trở lại.

Advertisements

One thought on “Mạc Đăng Dung và cuộc đảo chính cung đình

  1. gã này mà cũng danh nhân cái j, nghe đồn còn tự trói mình lên biên giới xin cắt đất cho jặc :knight:

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s