Trần Văn Học – Công trình sư thành Gia Định


Để đánh bại Tây Sơn, cuộc chiến chắc phải kéo dài. Năm 1790, Nguyễn Ánh cho xây dựng thành Gia Định để củng cố thế lực làm bàn đạp tiến công ra miền Trung, miền Bắc và đánh bại Tây Sơn. Người được giao cho việc nghiên cứu, vạch phương án, đôn đốc xây Gia Định thành là Trần Văn Học.

Trần Văn Học quê gốc ở Bình Dương, là người có tài. Ông biết kỹ thuật Thái – Tây, am hiểu nhiều thứ tiếng châu Âu. Trong thời gian lận đận của Nguyễn Ánh, ông luôn giữ vai trò trọng yếu. Học được chỉ định đi theo đoàn đưa Hoàng tử Cảnh sang Pháp để cầu viện. Chưa đến được nước Pháp thì có việc khẩn phải quay về. Ông lưu lạc đến tận Philippines, rồi đi hầu hết vùng Đông Nam Á, tiếp xúc và am hiểu nhiều kỹ thuật, đặc biệt là kỹ thuật quân sự, nên được Nguyễn Ánh tin dùng.

Trước khi bắt tay vào xây dựng Gia Định thành, ông đã xây thành Mỹ Tho theo bố cục thành lũy phương Tây của thế kỷ 16 do Thống chế Pháp tên là Vauban sáng tạo ra. Tuy bố trí thành theo phương Tây, nhưng thành lại có 8 cạnh ứng với 8 quẻ của kinh dịch phương Đông. Ngoài phần xây cất thành lũy chủ yếu phục vụ yêu cầu quân sự, thì Trần Văn Học còn chịu trách nhiệm quy hoạch phố thị nằm ngoài thành lũy. Chính các trục đường do ông vẽ ra nay đang còn là những trục lộ chính của thành phố hiện đại, hướng về miền Trung, xuống miền Tây và đi Campuchia. Phố xá, khu nhà ở, khu buôn bán sắp đặt uyển chuyển theo hệ thống sông nước vùng Sài Gòn thời cũ là những sáng tạo của một nhà quy hoạch tầm cỡ…

Sử gia triều Nguyễn ghi lại: “Học có tài vẽ bản đồ với kỹ thuật phương Tây. Cứ giở ra so sánh 2 bản đồ Gia Định 1799 của Dayot và Gia Định thành 1815 do Trần Văn Học lập, thì bản đồ của ông chính xác hơn nhiều cả về mặt trắc địa và tỷ lệ. Sau khi đánh bại Tây Sơn, Nguyễn Ánh lên ngôi. Vua Gia Long vẫn rất quý trọng Học, thăng ông chức Giám thành sứ Khâm sai Chưởng cơ. Thời Gia Long làm vua, Trần Văn Học đều tham gia thiết kế và giám sát việc xây dựng các thành trì gồm thành Huế, Vinh, Thanh Hóa, Hà Nội và Bắc Ninh…”.

Khi Minh Mạng lên ngôi, tuy Trần Văn Học đã gần 80 tuổi mà vua vẫn giao cho ông vẽ bản đồ các trấn quanh vùng Gia Định cho đến địa giới Chân Lạp.

Ngày nay, tuy vết tích của Gia Định thành không còn, nhưng hệ thống đường sá, phân khu phố phường của ông vẫn còn được duy trì. Các nhà quy hoạch Pháp đều dựa vào đó mà lên đề án.

Trần Văn Học, với cống hiến của mình, ông xuất hiện như một nhà bách khoa đầu tiên của Việt Nam. Ông là công trình sư của Gia Định thành, tiền thân của Sài Gòn ngày nay.

Advertisements

2 thoughts on “Trần Văn Học – Công trình sư thành Gia Định

  1. Ngày trước mà bác này thiết kế đường đất thì HàNội sao thành HàLội được :devil:

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s