Vì sao vua Lê Thái Tổ không dùng tiền giấy




Những đồng tiền giấy đầu tiên ở nước ta được chính thức phát hành vào năm Bính Tý, (1396) đời Trần Thuận Tông theo đề xuất của quan Thái bảo Vương Nhữ Chu và được sự ủng hộ của đại thần đứng đầu triều đình lúc đó là Lê Quý Ly nhưng đến đời vua Lê Thái Tổ, đồng tiền này không còn được sử dụng.

Sau khi cướp ngôi nhà Trần, đổi họ từ Lê Quý Ly đổi thành Hồ Quý Ly, lập ra vương triều mới – triều Hồ, ông vua đầy tham vọng cải cách này vẫn tiếp tục cho sử dụng tiền giấy một cách rộng rãi trong đời sống xã hội cho đến khi quân Minh xâm lược nước ta, cuộc kháng chiến của triều Hồ thất bại.

Đến tháng 4 năm Mậu Thân (1428), sau 10 năm lãnh đạo cuộc kháng chiến gian khổ chống quân Minh xâm lược, Lê Lợi, vị thủ lĩnh của nghĩa quân Lam Sơn đã lên ngôi vua ở Thăng Long, lập ra triều đại mà sử sách thường gọi là triều Hậu Lê. Trong số vô vàn các công việc cần làm để khôi phục, xây dựng lại đất nước bị tàn phá nặng nề dưới ách đô hộ tàn bạo của ngoại bang, Lê Lợi (Lê Thái Tổ) đặc biệt chú ý đến vấn đề tiền tệ.

Sau khi nhận được bản tấu của một bề tôi, đề nghị tiếp tục in và lưu thông tiền giấy theo lệ cũ của thời Trần – Hồ, nhưng Lê Thái Tổ đã không đồng ý. Tháng 7 năm Kỷ Dậu (1429) vua triệu các đại thần cùng bàn về tiền tệ. Sách Đại Việt thông sử cho biết cụ thể như sau:

“Tháng 7, Hoàng đế họp các vị đại thần và các quan trong triều ngoài quận, bàn về tiền tệ, ngài ban chiếu rằng:

Tiền là một thứ rất cần thiết, như huyết mạch của nhân dân, không thể thiếu được. Nước ta vốn là nơi sản xuất đồng, lại vì số tiền đồng cũ của ta đã bị họ Hồ tiêu hủy rất nhiều, chỉ còn chừng một phần trăm thôi. Hiện nay sự tiêu dùng về việc quân việc nước thiếu thốn. Muốn cho sự lưu thông tiền tệ dồi dào, lại được thuận lòng dân, há chẳng khó lắm ru? Ngày nọ, có kẻ dâng thư, xin tiêu dùng bằng phép “sao” (tức tiền giấy) để thay thế tiền đồng. Nhưng trẫm nghĩ kỹ, như vậy chưa thỏa đáng. Nghĩa là “sao” là một thứ vô dụng, mà đem thi hành vào những sự hữu dụng trong dân gian, thực không phải là cách dùng tiền có ý thương yêu dân, như thời xưa coi vàng bạc tiền, da lụa và “sao” không quan hệ, không đằng nào hơn.

Nay các đại thần, các quan và các kẻ sĩ thông hiểu thời vụ, hãy đều bàn về lệ đồng tiền, thế nào cho thuận dân tình, ngõ hầu khỏi mang tiếng: đem ý muốn của một người, cưỡng ép ý muốn muôn nghìn người. Để làm phép hay của một đời, không thể không sớm bàn định tâu lên, trẫm sẽ lựa chọn thi hành”.

Đến ngày 17 tháng 10 năm Canh Tuất (1430) trong một tờ chiếu nói về đạo trị nước, cách làm chính trị, vua Lê Thái Tổ đã phân tích về chuyện hưng vong của các triều đại, ông cũng nói đến nguyên nhân thất bại của nhà Hồ chính là không được lòng dân, một trong những lý do khiến dân oán thán là việc sử dụng tiền giấy, bài chiếu có đoạn: “Sau khi họ Hồ đã dùng trí gian để cướp nước, lại đem trí gian ức hiếp dân. Đặt ra lệnh “bảo sao” (tức tiền giấy) thì dân đều oán là thiệt thòi nguồn sống; ban lệnh di dân thì dân đều oán vì phải bỏ quê hương…” (Đại Việt thông sử).

Đây chính là những lý do mà Lê Thái Tổ đã không tán đồng chủ trương dùng tiền giấy trong đời sống xã hội. Sau khi có quyết định quan trọng về tiền tệ, vua đã thi hành lệ sử dụng tiền đồng như các triều vua trước.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s