Ngõ nhỏ trong lòng phố Cảng

Ngõ Cấm

Ngõ Cấm là tên cũ của phố Cấm hiện nay, số 133 phố Lê Lợi, thuộc phường Gia Viên, quận Ngô Quyền. Ngõ Cấm đi từ phố Lê Lợi đến đường Đông Khê. Phần rải nhựa dài 432 m, rộng 3,5 m. Lúc mới mở, gọi đường Cấm vì hình thành trên đường làng Cấm. Ngõ chính gồm hai đoạn, tạo thành hình thước thợ. Đoạn thứ hai dẫn tới làng Đông Khê. Trong ngõ, phía trái, có nhà thờ Cấm, đình làng Cấm và chùa Cấm cũng ở cạnh ngõ này. Khi rời Nam Định ra Hải Phòng, lúc đầu Nguyên Hồng sống và dạy học ở xóm Cấm. Ông đã viết về tình hình nơi này những năm 1936 trong cuốn Những ngày thơ ấu: "Xóm tôi là cái xóm mà người lạ lớ rớ đi vào thì không thể nào tránh được nạn bớp mũ, giật khăn ở những con đường chật hẹp, ngoằn ngoèo, hai bên ngập ngụa rác rưởi…". Ngày nay ngõ Cấm sạch đẹp phong quang hơn và là một trong những phố ngõ đặc trưng ở đất Cảng.

Ngõ Đá

Ngõ Đá ở số 43 phố Trần Phú và 32 phố Trần Nhật Duật hiện nay. Ngõ dài khoảng 100m, đi từ phố Trần Phú đến phố Trần Nhật Duật. Đánh số theo số nhà cạnh đầu ngõ. Lối đi lát các phiến đá xanh rộng 0,4 m cả hai bên, cách nhau khoảng 1 m trải suốt đầu ngõ, vì thế trước đây gọi là ngõ Đá. Trong ngõ có một biệt thự, nhà chính cao hai tầng. Biệt thự vốn có sân cảnh, bể cá vàng và sân trồng nho vốn là một trong những địa chỉ biệt thự cổ và đẹp ở phố Cảng trước đây.

Ngõ Thối

Ngõ cụt, dài khoảng 70m trên phố Mê Linh. Rải đá và cát. Trong ngõ có một ngõ nhỏ ở phía trái. Thời Pháp thuộc và tạm bị chiếm, ngõ có lối thông với ngõ Trí Tri và ngõ Đông An. Trước đây, ở cuối ngõ, rẽ phải, có lối đi nằm giữa tường sau Trường trung học Ngô Quyền và tường bên Trường đạo Xanh Jôdep (Saint Joseph) cũ thông ra phố Nguyễn Đức Cảnh. Tên ngõ nghe hơi khó chịu nhưng ở ngõ Thối lại có nhiều quán ăn rất ngon.

Ngõ Thanh Bình

Ngõ cụt, dài khoảng 100 m, ở phố Cầu Đất, đầu ngõ có quán sách Thanh Bình được mở vào khoảng năm 1952 – 1953. Thời Pháp thuộc, ngõ rộng và dài, nhà còn thưa thớt; trong ngõ có một số biệt thự nhỏ và khuôn viên rộng. Về sau, do như cầu nhà ở, nhà cửa được xây dựng thêm, tạo nhiều ngõ nhỏ, khuôn viên các biệt thự cũng hẹp dần, không còn thoáng đãng như cũ. Ngõ chính nằm ở khoảng giữa, gần như song song với hai phố Nguyễn Đức Cảnh và Lê Chân. Vào ngõ bây giờ ta lại nhớ về nhà sách Thanh Bình một thời nổi tiếng Hải Phòng.

Ngõ Thuận Thái

Ngõ cụt, dài 133m, ngõ có tên Ruelle Shun Thai, Thuận Thái là tên phiên từ chữ Shun Thai. Trước đây, trong ngõ có những nhà do một chủ xưởng dệt, người Hoa tên là Shun Thai xây dựng. Năm 1954, ngõ mang tên ngõ Trưng Trắc. Sau 1955, đổi thành ngõ 17 phố Hai Bà Trưng. Ngõ Thuận Thái ngày nay khá thẳng, mặt đường rải đá, nhà hai bên được xây tương đối có quy hoạch.

Ngõ Ao Than

Ngõ dài khoảng 80 m, đi từ phố Lê Lai đến ngõ Lạc Xuân Đài. Mặt đường trong ngõ rải đá. Lúc mới mở, ngõ gọi là Ruelle Ao Than. "Ao Than" trên thực tế nằm rải rác trên cả một vùng rộng lớn của khu vực Lạc Viên. Ngoài ra, suốt dọc hai bên đường xe lửa và dọc phố Lê Lợi, phố Lương Khánh Thiện đoạn từ ga Hải Phòng lên Ngã Sáu, còn có nhiều nơi cũng được gọi là Ao Than, vì trước kia là đầm ao được lấp bằng xỉ than của Sở hoả xa, Sở máy tơ… Dân trong ngõ hầu hết là người lao động; thời Pháp thuộc, chủ yếu là công nhân Nhà máy tơ, Nhà máy điện, Nhà máy chai, vv.; một số sống bằng nghề phu phen, tạp dịch, mua bán rong,… Ngõ Ao Than ngày nay sạch đẹp hơn cùng với kỷ niệm thợ thuyền một thời.

Ngõ Lý Tiêm

Ngõ thuộc phố Trần Quốc Toản (tức là phố Lạch Tray). Lúc mới mở gọi là ngõ Lý Tiêm, trước kia nhà đầu ngõ là nhà của một lí trưởng tên là Tiêm nên ngõ có tên như vậy. Năm 1954, mang số 48 Trần Quốc Toản. Đầu ngõ khá rộng, càng vào sâu càng hẹp. Đoạn từ giữa ngõ đến ngõ Lý Phình, số 30 phố Hàng Kênh, bề ngang chỉ còn rộng khoảng 2m. Lối đi lát tấm đan. Đoạn cuối ngõ nơi hai ngõ Lý Tiêm và Lý Phình giáp nhau, nên đất thấp nên thường bị ngập nước.

Ngõ Lý Phình

Ngõ thông với ngõ Lý Tiêm, 56 phố Trần Quốc Toản. Trước 1945, gọi là ngõ Lý Phình. Lúc đầu, ngõ mang tên một lý trưởng làng Hàng Kênh tên là Đặng Tước, có con đầu tên Phình. Dân cư xưa trong ngõ thưa thớt, phần lớn là nhà tranh vách đất, chỉ có nhà xây của Lý Phình. Đến vài chục năm sau, vùng này mới có thêm một nhà xây nữa của Ký Khánh. Trong ngõ có nhiều ngõ nhỏ, mặt đường lát tấm bê tông.

Ngõ Sơn Hà

Ngõ đi từ phố Lạch Tray đến ngõ Đình Đông. Ngõ khá dài và quanh có, trong có nhiều ngõ nhỏ. Ngõ chính thông với ngõ Đình Đông. Ngoài ta có lối tới ngõ Nhà thờ, 116 phố Trần Quốc Toản, và ngõ Ký Phủ, 74 phố Đình Đông, ngõ Văn Minh, 229 phố Hàng Kênh. Ngõ nằm bên cạnh xưởng sơn Nguyễn Sơn Hà nên có tên là ngõ Sơn Hà. Ông Nguyễn Sơn Hà (1894 – 1980), nhà tư sản dân tộc có tinh thần yêu nước, trong Tuần lễ vàng năm 1946, đã đóng góp cho chính phủ 105 lạng vàng; Ông là đại biểu Quốc hội từ khoá I đến khoá VI. Khi Pháp gây hấn chiếm Hải Phòng, ông có người con trai là Sơn Lâm hy sinh trong chiến đấu bảo vệ thành phố tháng 11.1946.

Ngõ Lạc Xuân Đài

Ngõ dài 395 m, từ phố Lê Lai đến phố Đà Nẵng. Mặt đường rải đá sơ sài. Vốn là lối vào rạp hát Lạc Xuân Đài. Xuân Đài là tên người chủ rạp hát này, đồng thời cũng là chủ rạp Văn Minh ca quán ở phố Hàng Kênh. Đầu ngõ rộng nhưng nhà cửa không được quy hoạch, đường còn xấu, gồ ghề, khúc khuỷu. Đoạn thứ hai ở đường Lạc Viên cũ khá dài, chiều rộng không đều, có rất nhiều ngõ nhỏ. Một bên thông ra phố Đà Nẵng, một bên đi sâu vào xóm Lạc Viên cũ. Các đầm ao cũ trước đây chưa lấp hết, nằm rải rác bên lối ngõ, thành nơi đổ rác, nuôi cá, thả rau hoặc để không. Nay trong ngõ đã xây dựng nhiều khu nhà mới để bán còn gọi là nhà kinh doanh.

Ngõ Tây Đen

Ngõ dài khoảng 100 m, lối đi lát tấm đan bê tông. Hai ngõ nhánh vuông góc với ngõ chính ở cuối phố. Nhánh bên trái dẫn tới ngõ Nguyễn Khắc Hiếu 179 phố Lê Lợi, dài khoảng 30 m, lối đi lát tấm đan bê tông. Nhánh bên phải, kéo dài tới ngõ Nguyễn Đình Chiểu, 239 phố Lê Lợi và tới tận ngõ Phùng Khắc Khoan, 275 Lê Lợi. Thời Pháp thuộc ngõ 191 Lê Lợi gọi là ngõ Tây Đen. Tên gọi này hiện nay nhân dân vẫn dùng, có nguồn gốc từ việc một người da đen đã xây một số nhà trong ngõ để cho thuê. Cuối ngõ chính là chùa Vân Quang, ngôi chùa cổ của làng Cấm xưa.

Ngõ Đồng Lùn

Ngõ dài 208 m ở 239 phố Lê Lợi. Lúc đầu, dân quen gọi ngõ Đồng Lùn, vì trong ngõ có một điện tư của cô Đồng Lùn. Sau khi cô đồng mất, ngôi đền tàn tạ nhưng tên ngõ nay vẫn thông dụng. Ngày ấy, có người còn gọi là ngõ Rạp Chèo, vì trong ngõ có một rạp chèo nhỏ. Năm 1954, mang tên ngõ Nguyễn Đình Chiểu. Đến trước 1955, dân cư trong ngõ còn thưa thớt nhưng nay nhà cửa đã mở rộng đến cánh đồng Đông Khê. Nay vào trong ngõ có ai còn nhớ đến điện cô Đồng Lùn nổi tiếng một thời.

Ngõ Đào Ký

Ngõ Đào Ký chính là ngõ Đặng Kim Nở ngày nay, là ngõ 262 phố Hai Bà Trưng và 97 phố Nguyễn Đức Cảnh. Phần rải nhựa dài 251 m. Lúc mới mở, gọi là ngõ Đào Ký. Tức Ký Đào, người trước kia có nhiều nhà cho thuê trong ngõ. Sau 1945, vẫn gọi ngõ Đào Ký. Năm 1954, đổi gọi là ngõ Chu Mạnh Trinh. Năm 1964, đổi gọi là ngõ Đặng Kim Nở, tên một chiến sĩ cách mạng nổi tiếng ở Hải Phòng.

Ngõ Hàng Gà

Ngõ đi từ phố Hai Bà Trưng đến phố Nguyễn Đức Cảnh. Phần rải nhựa dài 270 m. Lúc mới mở, gọi là ngõ Hàng Gà. Năm 1954, đổi là ngõ Phan Văn Trường. Sau 1955, lấy lại tên gọi là ngõ Hàng Gà. Sau đó đổi gọi là ngõ 322 phố Hai Bà Trưng và 119 phố Nguyễn Đức Cảnh. Ngõ chính thẳng, trong có nhiều ngõ nhỏ, có lối thông được sang ngõ 262 phố Hai Bà Trưng và ngõ Đặng Kim Nở 97 phố Nguyễn Đức Cảnh. Trong ngõ có nhiều nhà cải tạo lại và nhiều nhà tập thể 3 tầng được xây thêm sau 1975 mang nét kiến trúc đặc trưng.

Và còn nhiều những ngõ nhỏ khác cũng thật thú vị trong phố Cảng như: Ngõ Cô Ba Chìa số 147 phố Lê Lợi. Thời thuộc Pháp, trong ngõ có ngôi nhà lớn của vợ Pastia nên gọi thế; Ngõ Cô Giang, 138 phố Hai Bà Trưng. Tên ngõ là tên Nguyễn Thị Giang, bạn chiến đấu và vợ chưa cưới của chiến sĩ cách mạng Nguyễn Thái Học; ngõ Tám Gian; ngõ Sơn Lâm; ngõ Tò Võ;…

Rồi Ngõ Bà Tài số 17 phố Phạm Hồng Thái nơi cơ quan đầu não chỉ đạo phong trào công nhân Xi Măng, Máy Tơ, Máy Chai, Máy Chỉ từng đặt ở ngõ này…

Ngõ Đông An là ngõ 170 phố Hai Bà Trưng, trong ngõ có đình Đông An nổi tiếng. Ngõ Tam Thuật là ngõ 188 phố Hai Bà Trưng (Cát Dài) nhưng thực ra phải đọc chính xác là Tham Thuật.
Ngõ Ký Đài là ngõ 421 Lê Lợi, trước kia trong ngõ có nhà ông ký Nguyễn Xuân Đài.
Ngõ Nghè nổi tiếng nay là phố Lê Chân. Khi mới mở ngõ có tên là Nam Sinh do ông Lê Văn Thược chủ thầu khoán xây dựng. Trong ngõ có đền Nghè thờ Nữ tướng Lê Chân là di tích lịch sử văn hóa được xếp hạng. Ngõ T.A chính là phố Chu Văn An bây giờ, ngõ T.A còn có một cái tên rất thú vị là phố Sam, bởi có rất nhiều các quán bán các món ăn chế biến từ Sam rất ngon miệng và rất đặc trưng cho ẩm thực Hải Phòng.


(Nguồn_Cát Biển blog)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s