Trần Nghệ Tông biết trước âm mưu cướp ngôi của Hồ Quý Ly?




Theo sử sách, Thượng hoàng Trần Nghệ Tông đã được vua con xấu số Duệ Tông báo mộng về âm mưu thâm độc cướp ngôi báu của Hồ Quý Ly, nhưng ông đã không thể làm gì cản vị "gian thần" này.

Nguyễn Khắc Thuần cũng viết trong Việt sử giai thoại: Phải đến phút chót của cuộc đời, Thượng hoàng Trần Nghệ Tông mới bắt đầu có chút thoáng nghĩ về sự thâm hiểm khó lường của Hồ Quý Ly. Song, điều hồ nghi ấy cũng chỉ chợt đến rồi chợt đi vì ông chẳng còn sống thêm để nghĩ tiếp…

Từ giấc chiêm bao…

Theo sách Đại Việt sử kí toàn thư, vào tháng 3 năm Giáp Tuất (1394), Thượng hoàng Trần Nghệ Tông chiêm bao thấy Duệ Tông đem quân đến và đọc bài thơ: Trung gian duy hữu xích chủy hầu/ Ân cần tiếm thướng Bạch Kê lâu/ Khẩu vương dĩ định hưng vong sự/ Bất tại tiền đầu, tại hậu đầu. (Tạm dịch: Ở giữa chỉ có kẻ đỏ mõm/ Lăm le tiếm lấn lầu Bạch Kê/ Khẩu vương đã định sự hưng vong/ Không phải là ở trước mà là ở sau).

Thượng hoàng đã tự mình chiết tự mà đoán trúng: xích chủy (kẻ đỏ mõm) là Quý Ly; lầu Bạch Kê là Thượng hoàng, vì ông sinh năm Tân Dậu (1321); Khẩu vương là chữ quốc, nghĩa là nước, ở ngoài có chữ khẩu, trong chữ khẩu là chữ vương, còn câu cuối cùng ý nói việc nước còn mất thế nào, đến sau mới rõ được.

Thượng hoàng suy nghĩ về giấc chiêm bao này nhiều lắm. Vào mùa hạ, sau hội thề ở đền thờ thần núi Đồng Cổ vào ngày 4/4 hàng năm, Trần Nghệ Tông gọi Quý Ly vào cung và bảo rằng: "Bình chương (chỉ Hồ Quý Ly vì Hồ Quý Ly lúc ấy là Đồng bình chương sự) là họ thân thích nhà vua, mọi việc nước nhà đều trao cho khanh cả. Nay thế nước suy yếu, trẫm thì già nua. Sau khi trẫm chết, nếu giúp được quan gia thì giúp, còn nếu như quan gia hèn kém ngu muội quá thì khanh cứ nhận lấy ngôi vua.

Quý Ly bỏ mũ, rập đầu khóc lóc từ tạ, chỉ trời vạch đất thề rằng: "Nếu thần không biết dốc lòng trung, hết sức giúp quan gia để truyền đến con cháu về sau thì trời sẽ ghét bỏ thần… Lúc Linh Đức Vương (chỉ vua Trần Phế Đế khi bị giáng ngôi) làm điều thất đức, nếu không nhờ oai linh bệ hạ thì thần đã ngậm cười dưới đất rồi, còn đâu được tới ngày nay. Thần dù tan xương nát thịt vẫn chưa thể báo đáp được một trong muôn phần ân đức đó, dám đâu lại có lòng khác?"

Sử sách ghi rằng, lời thề của Hồ Quý Ly với Thượng hoàng Nghệ Tông là vào năm Mậu Dần (1398).

… Đến "cái chết" của một vương triều

Vậy, Hồ Quý Ly có giữ lời thề dốc tài sức để ngôi báu nhà Trần truyền tới tận con cháu hay không? Lật giở sử liệu, ta thấy rõ rằng: Vị "gian thần" này cũng uy tín lắm, đã nhân nhượng để cho Vua Trần Thuận Tông (cũng là con rể của Quý Ly) ở ngôi 10 năm (1388 – 1398), lại để cho Trần Thiếu Đế (tức Thái tử An trước kia, cũng là cháu ngoại của Quý Ly) ở ngôi 2 năm (1398 – 1400)… Sau đó, không thể kiềm chế được tham vọng tột cùng độc chiếm ngôi báu, Hồ Quý Ly mới ra tay…

Sách Đại Việt Sử kí toàn thư viết: Mùa xuân năm Mậu Dần (1398), Hồ Quý Ly bức Vua Trần Thuận Tông phải nhường ngôi cho Hoàng tử An. Quý Ly vốn có ý cướp ngôi, nhưng vì đã trót thề với Nghệ hoàng, nên sợ trái lời, bèn ngầm sai một người đạo sĩ tên là Nguyễn Khánh ra vào trong cung, thuyết phục nhà vua: Cõi tiên thanh nhã thơm tho, khác hẳn phàm trần. Liệt thánh triều ta chỉ thờ đạo Phật, chưa có ai đi theo chân tiên (ý nói là chưa tu theo đạo giáo). Bệ hạ được tôn ở ngôi cửu ngũ (tức ngôi vua) nhưng muôn việc khó nhọc, chi bằng hãy truyền ngôi cho Đông cung (tức Thái tử An) để giữ khí hư hòa.

Vua Thuận Tông nghe lời. Nguyễn Khánh làm lễ tâu ghi vào sổ phụng đạo đến cõi tiên. Hồ Quý Ly làm cung Bảo Thanh ở phía tây nam núi Đại Lại (tên một quả núi ở Thanh Hóa, gần Tây Đô), rồi mời nhà vua tới ở đó. Vua bèn nhường ngôi cho Thái tử An. Tờ chiếu nhường ngôi đại khái nói: "Trẫm sớm mộ huyền phong, không có bụng muốn ngự xe hoàng ốc (xe riêng của thiên tử). Trẫm đức kém mà lạm giữ ngôi cao, thực khó lòng kham nổi. Huống chi, tâm bệnh của trẫm thường hay phát ra, việc tông miếu và chính sự do đấy đều bị trở ngại. Trước có lời thề, trời đất quỷ thần đều đã nghe, nay phải nhường ngôi để giữ mãi cơ đồ to lớn. Thái tử An hãy lên ngôi Hoàng đế. Phụ chính thái sư Quý Ly hãy lấy danh nghĩa Quốc tổ mà giữ quyền nhiếp chính. Trẫm tự làm Thái thượng nguyên quân Hoàng đế, tu dưỡng ở cung Bảo Thanh để thỏa ý nguyện từ trước".

Vào thời điểm ấy, Thái tử An mới lên ba tuổi nối ngôi, xưng là Trần Thiếu Đế. Hồ Quý Ly tự xưng là Khâm Đức Hưng Liệt Đại vương, bản văn thì đề là Trung thư, Thượng thư Sảnh phụng nhiếp chính, Cai giáo Hoàng đế thánh chỉ… Cho tới ngày 28 tháng 2 năm Canh Thìn (1400) thì tôn thất nhà Trần cùng các quan văn võ dâng biểu tôn Hồ Qúy Ly lên ngôi vua, lấy quốc hiệu là Đại Ngu. Chưa đầy một năm, vào tháng Chạp, Hồ Qúy Ly nhường ngôi cho con là Thái tử Hán Thương để lên làm Thái thượng hoàng, thâu tóm và quyết đoán mọi việc của vương triều nhà Hồ.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s