Bạch Đằng giang phú – Trương Hán Siêu





白藤江賦

客有

掛汗漫之風凡,拾浩蕩之海月,朝戛舷兮沅湘,暮幽探兮禹穴。

九江五湖,三吳百粵。

人跡所至,靡不經閱,胸吞雲夢者數百,而四方壯志猶闕如也。

乃舉楫兮中流,從子長之遠游。

涉大灘口,溯東潮頭,抵白藤江,是泛是浮。

接鯨波於無際,蘸鷂尾之相繆。

水天一色,風景三秋。

渚荻岸蘆,瑟瑟颼颼。

折戟沉江,枯骨盈邱。

慘然不樂,佇立凝眸。

念豪傑之已往,嘆蹤跡之空留。

江邊父老謂我何求?

或扶蔾杖,或掉孤舟,楫余而言曰﹕

此重興二聖擒烏馬兒之戰地,與昔時吳主破劉弘操之故洲也。

當其﹕

舳艫千里,旌旗旖旎。

貔貅六軍,兵刃蜂起,雌雄未決,南北對壘。

日月昏兮無光,天地凜兮將毀。

彼必烈之勢疆,劉龔之計詭。

自謂投鞭,可掃南紀。

既而﹕

皇天助順,兇徒披靡。

孟德赤壁之師,談笑飛灰。

苻堅合淝之陣,須臾送死。

至今江流,終不雪恥。

再造之功,千古稱美。

雖然﹕

自有宇宙,固有江山。

信天塹之設險,賴人傑以奠安。

孟津之會,鷹揚若呂。

濰水之戰,國士如韓。

惟此江而大捷,由大王之賊閑。

英風可想,口碑不刊。

懷古人兮隕涕,臨江流兮厚顏。

行且歌曰﹕

“ 大江兮滾滾,洪濤巨浪兮朝宗無盡。

仁人兮聞名,匪人兮俱泯。

” 客從而賡歌曰﹕

“ 二聖兮垂明,就此江兮洗甲兵。

胡塵不敢動兮,千古昇平。

信知﹕

不在關河之險兮,惟在懿德之莫京。

張漢超

Bạch Đằng giang phú – Bản diễn Nôm:

Khách hữu:

Quải hãn mạn chi phong phàm,

Thập hạo đãng chi hải nguyệt.

Triều kiết huyền hề Nguyên Tương,

Mộ u thám hề Vũ Huyệt.

Cửu Giang Ngũ Hồ,

Tam Ngô Bách Việt.

Nhân tích sở chí,

Mi bất kinh duyệt,

Hung thôn Vân Mộng giả sổ bách,

Nhi tứ phương tráng chí do khuyết như dã.

Nãi cử tiếp hề trung lưu, tòng tử trường chi viễn du.

Thiệp đại than khẩu, tố đông triều đầu, để Bạch Đằng giang, thị phiếm thị phù.

Tiếp kình ba ư vô tế, trám diêu vĩ chi tương mâu.

Thủy thiên nhất sắc, phong cảnh tam thu.

Chử địch ngạn lô, sắt sắt sưu sưu.

Chiết kích trầm giang, khô cốt doanh khâu.

Thảm nhiên bất lạc, trữ lập ngưng mâu.

Niệm hào kiệt chi dĩ vãng, thán tông tích chi không lưu.

Giang biên phụ lão vị ngã hà cầu?

Hoặc phò lê trượng, hoặc trạo cô chu,

Tiếp dư nhi ngôn viết:

Thử trọng hưng nhị thánh cầm Ô Mã Nhi chi chiến địa, dữ tích thì Ngô chủ phá Lưu Hoằng Tháo chi cố châu dã.

Đương kì:

Trục lô thiên lý, tinh kì ỷ ni.

Tì hưu lục quân, binh nhận phong khởi, thư hùng vị quyết, nam bắc đối lũy.

Nhật nguyệt hôn hề vô quang, thiên địa lẫm hề tướng hủy.

Bỉ tất liệt chi thế cương, Lưu Cung chi kế quỷ.

Tự vị đầu tiên, khả tảo nam kỉ.

Kí nhi: hoàng thiên trợ thuận, hung đồ phi mi.

Mạnh Đức Xích Bích chi sư, đàm tiếu phi hôi.

Phục Kiên Hợp Phì chi trận, tu du tống tử.

Chí kim giang lưu, chung bất tuyết sỉ.

Tái tạo chi công, thiên cổ xưng mĩ.

Tuy nhiên:

Tự hữu vũ trụ, cố hữu giang sơn.

Tín thiên tiệm chi thiết hiểm, lại nhân kiệt dĩ điện an.

Mạnh Tân chi hội, ưng dương nhược lã.

Duy thủy chi chiến, quốc sĩ như hàn.

Duy thử giang nhi đại tiệp, do đại vương chi tặc nhàn.

Anh phong khả tưởng, khẩu bi bất san.

Hoài cổ nhân hề vẫn thế,

Lâm giang lưu hề hậu nhan.

Hành thả ca viết: "đại giang hề cổn cổn, hồng đào cự lãng hề triều tông vô tận. nhân nhân hề văn
danh, phỉ nhân hề câu mẫn."khách tòng nhi canh ca viết: "nhị thánh hề thùy minh, tựu thử giang hề tẩy giáp binh.

Hồ trần bất cảm động hề, thiên cổ thăng bình.

Tín tri:

Bất tại quan hà chi hiểm hề, duy tại ý đức chi mạc kinh.

Bản dịch của Nguyễn Hữu Tiến và Bùi Văn Nguyên:

Khách có kẻ:

Giương buồm giong gió chơi vơi

Lướt bể chơi trăng mải miết

Sớm gõ thuyền chừ Nguyên Tương

Chiều lần thăm chừ Vũ Huyệt

Cửu Giang, Ngũ Hổ

Tam ngô, Bách Việt

Nơi có người đi

Ðâu mà chẳng biết

Ðầm Vân Mộng chứa vài trăm trong dạ cũng nhiều

Mà tráng chí bốn phương vẫn còn tha thiết.

Bèn giữa dòng chừ buông chèo

Học Tử Trường chừ thú tiêu diêu

Qua cửa Ðại Than

Ngược bến Ðông Triều

Ðến sông Bạch đằng

Rong chơi mái chèo

Bát ngát sóng kình muôn dặm

Bập bềnh đuôi trĩ liền nhau

Nước trời: một sắc

Phong cảnh: ba thu

Ngàn lau xào xạc

Bến lách đìu hiu

Sông chìm giáo gãy

Gò đầy xương khô

Buồn vì cảnh thảm

Ðứng lặng giờ lâu

Thương nỗi anh hùng đâu vắng tá?

Tiếc thay dấu vết luống còn lưu!

Bên sông, bô lão hỏi ta sở cầu

Có kẻ gậy lê chống trước

Có người thuyền nhẹ bơi sau

Vái ta mà thưa rằng:

– Ðây là chiến địa buổi Trùng Hưng Nhị thánh bắt Ô Mã

Cũng là bãi đất xưa Ngô Chúa phá Hoằng Thao

Ðương khi ấy:

Thuyền bè muôn đội

Tinh kỳ phấp phới

Tì hổ ba quân

Gíao gươm sáng chói

Trận đánh thư hùng chửa phân

Chiến lũy Bắc Nam chống đối

Ánh nhật nguyệt chừ phải mờ

Bầu trời đất chừ sắp đổi

Kìa! Tất Liệt thế cường

Lưu Cung chước dối

Những tưởng gieo roi một lần

Quét sạch Nam bang bốn cõi

Thế nhưng:

Trời cũng chiều người

Hung đồ hết lối

Khác nào như khi xưa:

Trận Xích Bích, quân Tào Tháo tan tác tro bay

Trận Hợp Phì, giặc Bồ Kiên hòan tòan chết rụi

Ðến nay nước sông tuy chảy hòai

Mà nhục quân thù khôn rửa nổi

Tái tạo công lao

Nghìn thu ca ngợi

Tuy nhiên;

Từ có vũ trụ

Ðã có giang sanh

Quả là trời đất cho nơi hiểm trở

Cũng nhờ nhân tài giữ được điện an

Hội nào bằng Hội Mạnh Tân, có vương sư họ Lã

Trận nào bằng trận Duy Thủy, có quốc sĩ họ Hàn

Kìa trận Bạch đằng mà đại thắng

Bởi Ðại vương coi thế giặc nhàn

Tiếng thơm đồn mãi

Bia miệng không mòn

Khách chơi sông chừ ủ mặt

Người hòai cổ chừ lệ chan

Rồi vừa đi vừa ca rằng:

Sông Ðằng một dãi dài ghê

Luồng to sóng lớn tuôn về bể Ðông

Những người bất nghĩa tiêu vong

Nghìn thu chỉ có anh hùng lưu danh

Khách cũng nối tiếp mà ca rằng:

Anh minh hai vị thánh quân

Sông đây rửa sạch mấy lần giáp binh

Giặc tan, muôn thuở thanh bình

Bởi đâu đất hiểm, cốt mình đức cao.

Advertisements

3 thoughts on “Bạch Đằng giang phú – Trương Hán Siêu

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s