Tản mạn về nén hương và nhang điện



Xin nói ngay: Rốt lại thì tất cả những vật phẩm liên quan tới tập tục thờ cúng đều không quan trọng, mà cái quan trọng hàng đầu chính là lòng thành, là sự kính thành, tâm thành. Song nói vậy là chủ về lý, còn trong đời, để thể hiện cái tâm thành ấy, lại phải cần đến những thứ vật chất hữu hình. Ở đây là nén nhang (hương).

Chưa rõ từ đâu mà nén hương / cây hương, lại được gọi là “nhang”, song đến giờ thì “nhang” và “hương” đều đồng nghĩa. Theo đó, cây hương bao gồm 3 thành phần cơ bản để trở thành vật phẩm trong nghi lễ: hương thơm, khói và lửa để đốt.

Lửa chủ yếu có công năng tẩy uế và tái sinh; kế đó, lửa còn có công năng chuyển sự vật sang trạng thái vi tế bằng cách đốt cháy cái vỏ ngoài thô lậu, thêm vào đó lửa cũng được coi là phương tiện vận chuyển, là sứ giả của thế giới sống sang thế giới vĩnh hằng. Điều đó biểu hiện ở việc đốt lửa cạnh mộ người chết sau khi an táng theo tập tục địa táng; còn ở tục hỏa táng, lửa được coi là phương tiện “vận chuyển” người quá cố từ thế giới sống hữu hạn sang thế giới vĩnh hằng; và ví dụ phổ biến là đốt giấy tiền vàng mã (hóa vàng) hay đốt đồ mã gửi cho người thân quá vãng ở thế giới bên kia…

Mặt khác, đối lập với nước, lửa thuộc về Trời vì nó luôn bốc cao theo hướng lên trên, theo đó ngọn lửa bốc lên thể hiện xung lực hướng thượng, hướng tới sự thăng hoa tinh thần. Ý nghĩa biểu tượng này có phần tương đồng với khói. Khói bốc lên, cột khói từ thấp dẫn lên cao, tượng trưng cho sự nối liền trời – đất, liên hệ giữa trời và đất.

Lại nữa, cũng rất phổ biến tín niệm rằng khói thoát ra từ một sinh vật được coi là sự ra đi của linh hồn khỏi thể xác. Như vậy, khói hàm chứa tính linh thiêng của nó, nhất là những loại khói có hương thơm. Hương thơm có vai trò đặc biệt quan trọng trong hầu hết các nghi lễ tôn giáo: trầm hương, tốc hương, chiên đàn hương, uất kim hương, đinh tử hương, long não (ở châu Á), nhựa hương (Cơ đốc giáo), hương nhựa Coopan (văn minh Maya), thuốc lá (ở vùng Nam Mỹ)…

Tính chất tế nhị không nắm bắt được nhưng có thật của hương thơm là cho nó gắn liền với một cách tượng trưng với sự có mặt của tinh thần, với bản chất của linh hồn vốn là những năng lượng hư hư thực thực…

Cây nhang / nén hương là vật phẩm mang cả ba đặc tính của lửa, khói và hương thơm, nên sở đắc một ý nghĩa tổng hợp: ở đó, khói hương là công dụng chính yếu giúp chuyển tải những mong cầu của người trần thế đến các đối tượng kinh ngưỡng ở cõi trên, bao gồm thần phật, tổ tiên…

Đạo giáo coi khói hương là con đường dẫn dắt linh hồn hay lời cầu nguyện từ trần gian lên cõi trời và gọi là “Dẫn hương lộ”. Con đường này đi qua Tam giới và hàng chục cảnh giới của chư thần.

Còn Phật giáo sử dụng nhiều loại hương: đồ hương (dùng để xoa trên thân, tượng phật), thiêu hương (dùng để đốt, xông), huân hương (dùng để ướp), mạt hương (bột thơm dùng để rắc nơi đạo tràng, chùa miếu), hương thủy (nước thơm dùng để tắm thân, tượng, giặt đạo phục, rửa đồ tự khí…) Thiêu hương gồm nhiều loại, phổ biến là đốt các hương liệu trong lò (lư hương / hương lô / huân lô) và nén nhang. Hương và hoa được dùng để dâng cúng Thập phương vô lượng phật. Người dâng cúng hương hoa được 10 thứ công đức:

1. Đời sống tươi đẹp như hoa

2. Thân không bị hôi hám

3. Hương phước, hương giới tỏa khắp nơi nơi

4. Dù sinh ở nơi nào thì tỉ căn (lỗ mũi) cũng không hư hoại

5. Thường được mọi người quy ngưỡng

6. Thân thường thơm sạch

7. Kính tín chính pháp

8. Đầy đủ phước báo

9. Khi chết được sinh lên cõi trời

10. Mau chứng quả Niết bàn.

Một vài dữ liệu trên cho ra thấy rằng nhang điện chỉ là hình tướng của nhang đốt và hoàn toàn không hội đủ các thành tố cơ bản của thứ vật phẩm đảm bảo được công năng tâm linh như truyền thống của việc thực hành nghi lễ tôn giáo.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s